به گزارش روابط عمومی پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی کشور به نقل از خبرگزاری ایرنا / محمد صدیق مرتضوی چهارشنبه در نشست صید مسئولانه و مدیریت ذخایر ماهیان استخوانی و کیلکا که به مناسبت هفته یافته های تحقیقاتی در سالن جلسات اداره کل شیلات گیلان برگزار شد، تغییر فرآیند تولید داده‌ها، استفاده از فناوری های نوین، یافته‌ های ماهواره ای و ثبت آنلاین آمار صید را راهکار اصلی رفع این مشکل اعلام کرد .

وی افزود: اثربخشی پروژه های تحقیقاتی زمانی محقق می شود که معاونت صید از این داده ها برای مدیریت زمان صید و بهره برداری پایدار استفاده کند؛ در غیر این صورت تحقیق برای تحقیق کاری را پیش نمی‌برد .

رئیس مؤسسه تحقیقات شیلات کشور با بیان اینکه حدود ۱۰ درصد تولیدات شیلاتی کشور از طریق صید و ۹۰ درصد از مسیر آبزی پروری تامین می شود، تصریح کرد: برنامه اصلی وزارت جهاد کشاورزی کاهش فشار صید بر دریا و حرکت به سمت آبزی پروری در راستای تامین امنیت غذایی است .

مرتضوی با اشاره به نوسانات شدید صید کیلکا در سال گذشته در استانهای شمالی (گیلان، مازندران و گلستان)، بر لزوم تحلیل داده های گذشته تاکید کرد و گفت: خاستگاه پژوهش های شیلاتی کشور از دریای خزر و استان گیلان است و نخستین مراکز پژوهشی در این استان با قدمتی بیش از ۱۰۷ سال شکل گرفته است .

وی سه ضلع اصلی بهره برداری از منابع در تولیدات آبزی پروری را شامل صیادان و بهره برداران (نقش اصلی)، سازمان شیلات (سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت) و مؤسسه تحقیقات شیلات (انجام پروژه های تحقیقاتی و استخراج داده ها) دانست و یادآور شد: سالانه ۱۰۰ گزارش تحقیقاتی منتشر می شود که یافته های آنها باید در قالب ترویج در اختیار بهره برداران قرار گیرد و در سیاستگذاری های شیلات نقش ایفا کند .

مرتضوی تصریح کرد: هدف ما در بهره برداری از اکوسیستم های آبی کشور دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان اتخاذ نگاه کارشناسی و علم محور بر اساس داده های دقیق است و این مهم در قالب کمیته مدیریت صید دنبال می شود .

ایران در صیادی خزر در تاریکی مطلق است

عطاءاله رئیسی معاون صید و بنادر ماهیگیری سازمان شیلات ایران نیز در این نشست درباره وضعیت صید و صیادی در دریای خزر هشدار داد و افزود: اکنون در تاریکی مطلق هستیم و باید چراغ راهی برای جایگزینی یا ترمیم روش های صید ارائه شود .

وی با اشاره به کاهش بیش از ۵۰ درصدی صید در استان‌های شمالی کشور افزود: اگر نتوانیم با استفاده از شیوه‌ های نوین مانند ارزیابی ماهواره ای ذخایر، این مسیر را روشن کنیم، شرمنده بهره برداران و صیادان خواهیم شد .

رئیسی با بیان اینکه در زمان جنگ تحمیلی سوم در امنیت غذایی و بخش صید و صیادی هیچ خلا و مانعی ایجاد نشد، تصریح کرد: کارخانه های تولید کنسرو در جنوب کشور ۲ برابر ظرفیت کار کردند و صیادان با وجود جنگ در دریا حضور داشتند؛ اما امروز در دریای خزر با شرایط متفاوت و نگران کننده ای مواجه هستیم .

معاون صید و بنادر ماهیگیری سازمان شیلات ایران با اشاره به سیاست کلی این سازمان در زمینه صید و صیادی، اظهار کرد: از تصمیماتی که استان گیلان در حوزه های مرتبط در زمینه چند منظوره کردن پره های صیادی در حوزه های گردشگری و سایت های پشتیبان بگیرد حمایت خواهیم کرد .

وی با اشاره به برنامه های حمایتی شیلات از استان ها گفت: در صورت تامین اعتبارات متناسب با شرایط کشور، در بحث تقویت گشت حفاظتی، هم افزایی با بخش های نظارتی و همچنین رهاسازی و بازسازی ذخایر نیز به استان کمک می کنیم .

وی با بیان اینکه تعاونی های صیادی نیاز به همراهی دارند، افزود: اگر تعاونی ها همراهی کنند، سازمان شیلات برنامه های خوبی در زمینه اعتبارات و تقویت یگان حفاظت تدوین کرده است .

معاون صید شیلات ایران با اشاره به اهمیت اشتغال در بخش صید و صیادی گیلان تاکید کرد: از ۱۰ هزار نفر اشتغالی که در حوزه آبزیان استان ایجاد شده چهار هزار خانوار در بخش صید و صیادی فعالیت می کنند، امیدوارم تصمیمی اتخاذ نشود که قادر به اجرا کردن آن نباشیم، باید با عملگرایی، پاسخگوی نیاز این خانواده ها باشیم .

ضرورت تنفس ۲ ساله صید در دریای خزر

محمد صیاد بورانی رئیس پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی- انزلی نیز در این نشست با اشاره به کاهش ۵۰ درصدی صید در دریای خزر و افزایش دمای آب و شوری آن، گفت: برای بازسازی ذخایر، اعمال یک تنفس ۲ ساله به دریا ضروری است، مشروط بر آنکه دولت حقوق صیادان را در این دوره تامین کند .

وی با تاکید بر نقش مهم جامعه صیادی تعاونی های پره و صیادان کیلکاگیر در امنیت غذایی کشور اظهار کرد: سالانه حدود ۱۵۰ میلیون بچه ماهی توسط مراکز بازسازی ذخایر ژنتیکی ماهیان در استان رهاسازی می شود، اما کیفیت بچه ماهیان مهمتر از کمیت آن است .

وی افزود: بررسی جدول فراوانی تجاری نسل ها نشان می دهد در سال هایی که وزن رهاسازی بین یک تا سه گرم رعایت شده، ضریب بازگشت ماهیان در ۲ سال آینده به خوبی افزایش یافته است. اگر به جای تولید ۱۵۰ میلیون بچه ماهی نیم تا یک گرم، ۷۵ میلیون بچه ماهی یک تا سه و نیم گرم تولید و رهاسازی شود تاثیر بسیار بیشتری در افزایش ذخایر آبزیان خواهد داشت .

رئیس پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی کشور با بیان اینکه ماهیان زیر یک گرم را می توان در بالادست رودخانه های منتهی به دریا رهاسازی کرد تا به تدریج وارد دریا شوند، تصریح کرد: مدیریت پس از رهاسازی در رودخانه بسیار حائز اهمیت است. در سال های گذشته ماهیان کوچک را در قفس های چوبی نگهداری می شد و سپس در محیط طبیعی رهاسازی می شدند .

صیاد بورانی با اشاره به عوامل کاهنده ذخایر در دریای خزر، گفت: صید غیرمجاز، صید بی رویه، استفاده از تورهای با چشمه غیراستاندارد، صید ماهیان مولد در فصل تخم ریزی و همچنین شکارچیان طبیعی از جمله عوامل کاهنده هستند، امیدواریم با تقویت یگان حفاظت شیلات، صید قاچاق و غیرمجاز کنترل شود .

وی با بیان اینکه مراکز تکثیر و پرورش استان با کمبود اعتبارات و نیروی انسانی مواجه هستند، افزود: در ترکیب صید کنونی، بیشترین صید مربوط به ماهیان سه تا پنج سال است، در حالی که بهتر است به سمت صید ماهیان چهار سال به بالا که دارای اندازه استاندارد هستند حرکت کنیم .

رئیس پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی با اشاره به کاهش شدید غذای کیلکا ماهیان در دریای خزر، افزود: جوامع فیتو پلانکتونی دریای خزر از نظر تنوع و تعداد کاهش یافته است. دمای آب نسبت به سال ۱۴۰۰ افزایش داشته، شوری آب نیز با افزایش همراه بوده، غلظت کروفیل وغلظت نیتروژن و فسفر نیز کاهش یافته و تنوع فیتوپلانکتون ها از ۲۳ گونه به ۱۰ گونه رسیده است. تغییرات اقلیمی و ورود گونه های غیربومی نیز از دلایل اصلی این کاهش است .

صیاد بورانی با بیان اینکه کاهش صید کیلکا نشانه افت ذخایر و کاهش پایداری صید است، تصریح کرد: باید فشار صیادی را کاهش دهیم تا ذخایر دریای خزر طی چند سال به وضعیت باثبات برسد. تهدیدات اصلی شامل صید بیش از حد و غیرقانونی، تورهای غیرمجاز واستفاده از قلاب، آلودگی های نفتی و فاضلاب های شهری، کاهش تراز آب دریای خزر، تخریب زیستگاه های رودخانه ای، کاهش بارندگی و افزایش دما است .

وی با تاکید بر لزوم توجه به سهمیه مجاز و اجتناب از صید ماهیان زیر سن بلوغ ماهیان، افزود: ضریب صید صیادی باید به زیر ۴۷ صدم در سال کاهش یابد و چشمه تور باید حداقل ۳۰ میلیمتر باشد تا از صید ماهیان نابالغ جلوگیری شود .

وی مدیریت مشارکتی، ممنوعیت صید در مقاطعی و بازسازی ذخایر را سه رکن اصلی حفاظت از ذخایر اعلام کرد و افزود: پره های صیادی باید ماهیان در معرض خطر انقراض مانند سس، سوف، سیم و ماش و غیره را در اختیار مراکز بازسازی قرار دهند تا بانک ژنی آنها حفظ شود. اگر یک تنفس ۲ ساله به دریا داده شود به بازسازی ذخایر کمک خواهد کرد، به شرطی که دولت حقوق صیادان را در این دوره تامین کند .

ضرورت تغییر نگاه از صیدمحوری به دریامحوری

علی اصغر داداش پور مدیرکل شیلات استان گیلان نیز در این نشست با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد از صیدمحوری به دریامحوری گفت: با توجه به پسروی آب دریای خزر و کاهش ذخایر، تکیه بر صید و صیادی پاسخگوی معیشت سه هزار و ۵۹۹ صیاد شرکت تعاونی های پره و حدود ۲۰۰ صیاد کیلکاگیر نخواهد بود و باید تصمیمات کارشناسی در این زمینه اتخاذ شود .

وی با اشاره به نقش بخش کشاورزی و شیلات در تامین امنیت غذایی کشور به ویژه در شرایط جنگ تحمیلی سوم، تولیدات بخش آبزی پروری استان گیلان را سالانه حدود ۸۰ هزار تن اعلام کرد و افزود: تنها ۱۰ درصد محصولات شیلاتی از طریق صید از دریا تامین می شود و مابقی را مرهون تولیدات آبزی پروری هستیم .

وی با بیان اینکه گیلان ۶ هزار و ۲۰۰ مزرعه آبزی پروری با میانگین مالکیت کوچک نیم هکتاری دارد، افزود: این تنوع و تکثر واحدها ویژگی خاص استان است و نیازمند برنامه ریزی آموزشی و بهره وری متناسب با این ساختار هستیم .

مدیرکل شیلات گیلان با اشاره به آمایش سرزمینی که گیلان را به عنوان سرزمین آبزی پروری و محور توسعه اقتصاد دریامحور معرفی کرده، تصریح کرد: بحث پرورش ماهی در قفس و استفاده بهینه از دریا سالهاست مطرح بوده و برای چهار هزار تن مجوز صادر شده، اما این طرح ها تاکنون محقق نشده است لذا ناگزیر از ایجاد قفس های پشتیبان در سواحل هستیم و ۴۷ پره صیادی استان می تواند این قفس های پشیبان را شکل دهند .

داداش پور با بیان اینکه پمپاژ آب دریا در چند نقطه و پروژه های کلان در حوزه ماهیان خاویاری توسط بخش خصوصی در حال انجام است، بیان کرد: در برنامه هفتم پیشرفت، افزایش تولیدات آبزی پروری پیش بینی شده و روند آن رو به رشد است، اما در بخش صید و صیادی، برنامه افزایش سالانه صید تا سال ۱۴۰۷ با توجه به تغییرات اقلیمی و پسروی آب دریای خزر، عملا امکان تحقق نخواهد داشت .

وی بر لزوم بازنگری در دستورالعمل های زمان و محل صید تاکید کرد و گفت : اگر بتوانیم چندمنظوره کردن فعالیت پرهه ای صیادی را در شورای برنامه ریزی استان مصوب کنیم، می توان از آنها برای گردشگری، تولید و فعالیت های پشتیبان استفاده کرد؛ ایجاد استخرهای پرورشی توسط صیادان نیز می تواند با افزایش درآمد، فشار بر دریا و موسسه تحقیقات شیلات را کاهش دهد .

مدیرکل شیلات گیلان اعلام آمادگی کرد تا امکانات خود را در اختیار موسسه تحقیقات شیلات قرار دهد و از مشارکت بخش خصوصی برای بررسی وضعیت موجود دریا استفاده کند .

کاهش ۵۰ درصدی صید در گیلان

قاسم فرخنده معاون صید و بنادر ماهیگیری شیلات استان گیلان نیز با اشاره به پایان فصل صید ۱۴۰۴-۱۴۰۵ ( از ۱۵ مهر تا ۲۵ فروردین) گفت: امسال هزار و ۷۸۷ تن ماهیان استخوانی توسط ۴۷ پره صیادی فعال با مشارکت سه هزار و ۵۹۹ صیاد صید شده که نسبت به سال قبل سه هزار و ۴۱۶ تن با وجود ۱۱ درصد افزایش روزهای دریاروی، در تمام شاخص ها از جمله دفعات پره کشی، میانگین صید هر شرکت و هر صیاد، با کاهش ۵۰ درصدی مواجه بوده است .

وی افزود: از مجموع ۵۱ پره صیادی در گیلان از آستارا تا چابکسر، ۴۷ پره فعال و چهار پره غیرفعال هستند، بیشترین پره ها در انزلی با ۱۲ پره و سپس آستانه اشرفیه با ۱۱ پره، رودسر ۱۰ پره، رشت هفت پره، تالش چهار پره، لنگرود سه پره و آستارا یک پره صیادی (غیرفعال) قرار دارد .

وی ارزش ریالی کل صید امسال را هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: امسال میانگین قیمت هر کیلوگرم ماهی سفید ۸۵۰ هزار تومان، ماهی کفال ۳۵۰ هزار تومان، سایر ماهیان ۲۵۰ هزار تومان، کیلکاماهیان برای مصارف پودری ۳۲ هزار تومان و کیلکای برای مصرف انسانی ۴۲ هزار تومان، خاویار ۳۰ میلیون تومان و گوشت ماهیان خاویاری یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان بوده است .

معاون صید و بنادر ماهیگیری شیلات گیلان ترکیب گونه های صید نیز شامل ۶۶ درصد ماهی سفید، ۳۳ درصد کفال و یک درصد سایر گونه ها اعلام کرد و افزود : صید پره های صیادی هزار و ۷۸۰ تن، خطای آماری ۲۱۵ تن، صید غیرمجاز ۲ هزار و ۱۲۸ تن، صید از تالاب انزلی ۳۸۰ تن و مولدگیری تنها ۶ تن (که نسبت به سال قبل ۳۰ تن، به یک پنجم کاهش یافته) بوده است. مجموع کل صید ماهیان استخوانی استان چهار هزار و ۵۱۶ تن برآورد میشود که در مقایسه با سال گذشته هفت هزار و ۳۳۳ تن حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است .

وی عوامل کاهش صید از دیدگاه جامعه صیادی را شرایط ناپایدار جوی و جریانات دریایی، افزایش دمای آب و کاهش تراز آب دریای خزر اعلام کرد .

در این نشست حسن فضلی عضو هیات علمی پژوهشکده اکولوژی دریای خزر درخصوص اصول ارزیابی و مدیریت ذخایر ماهیان استخوانی دریای خزر و غلامرضا دریانبرد دیگر عضو هیات علمی پژوهشکده اکولوژی دریای خزر در مورد ارزیابی اقتصادی و اجتماعی فعالیت های صیادی و تحلیل ساختار معیشت جامعه صیادی در ایران مطالبی بیان کردند .  

 لینک خبر: https://irna.ir/xjXnbs